Zdrapanie strupka, wyciśnięcie pryszcza czy skubanie skóry prawdopodobnie raz na jakiś czas zdarza się każdemu. Problem zaczyna się w momencie, w którym wydrapywanie skóry staje się przymusem, a próby powstrzymania się od tego stają się nieskuteczne. Na określenie tego zaburzenia kontroli impulsów używa się nazwy dermatillomania. Co to jest i jak sobie z tym poradzić?
Dermatillomanię, tak jak i wiele innych dolegliwości skórnych, często wyzwala stres. Drapanie, skubanie, rozdrapywanie to próba poradzenia sobie z napięciem – niestety bardzo autoagresywna. Dermatillomania – co to jest i czy samodzielnie można się jej pozbyć? Wyjaśniam.
Dowiedz się więcej: Objawy stresu na skórze. Czy znasz je wszystkie?
Dermatillomania – co to jest?
Dermatillomania, nazywana czasem wyskubywaniem skóry, należy do zaburzeń kontroli impulsów. W klasyfikacji DSM-5 (czyli w podręczniku diagnostyczno-statystycznym zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego) określana jest jako jeden z typów zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych.
Dermatillomania objawia się wyciskaniem, rozdrapywaniem, wyciskaniem skóry zdrowej albo z krostkami, strupkami czy zaskórnikami. Osoby cierpiące na tę dolegliwość najczęściej uszkadzają sobie skórę paznokciami, natomiast zdarza się, że używają również pęsety albo szpilki. Wyskubywana jest najczęściej skóra na twarzy i rękach, choć literatura opisuje również inne przypadki.
Wśród kryteriów, które pozwalają zdiagnozować dermatillomanię, są:
- nawracające skubanie powodujące zmiany skórne,
- próby zaprzestania skubania skóry,
- odczuwanie niepokoju i upośledzenie funkcjonowania społecznego związane z wyskubywaniem skóry.
Bardzo istotne jest również to, że uszkadzanie skóry w dermatillomanii nie wynika z zażywania określonych substancji ani nie wynika z żadnego innego stanu medycznego.
Przyczyny wyskubywania skóry
Skąd bierze się dermatillomania? Choroba najczęściej rozpoczyna się w wieku nastoletnim – statystyki wskazują, że zazwyczaj zapadają na nią nastolatkowie w wieku 13-15 lat. U jej podłoża mogą leżeć takie zaburzenia jak:
- dysmorfia ciała, np. dysmorfia twarzy, dysmorfia skóry;
- zaburzenia obsesyjno-kompulsywne, np. natrętne myśli, obsesyjny lęk przed brudem;
- trichotillomania (wyrywanie włosów);
- zaburzenia lękowe, np. ataki paniki, lęk społeczny.
Czynnikiem, który wyzwala skubanie skóry może być lęk, stres albo złość. Najczęściej skubanie zaczyna się nieświadomie, a dopiero z czasem zostaje świadomym aktem. Wyskubywanie skóry trwa od kilkunastu minut dziennie, aż do kilku godzin. To wyjaśnia, dlaczego zaburzenie to może powodować poważne problemy w funkcjonowaniu społecznym.
Jak radzić sobie z dermatillomanią?
Dermatillomania nie jest problemem, z którym można łatwo sobie poradzić samodzielnie – przede wszystkim ze względu na jej podłoże. Skuteczne leczenie jest wielotorowe i obejmuje przede wszystkim dotarcie do pierwotnego zaburzenia, rozpoczęcie leczenia, a jednocześnie poprawienie stanu skóry poprzez wyleczenie ran powstałych w wyniku wyskubywania skóry. Oprócz leków gojących rany, u pacjentów ze zdiagnozowaną dermatillomanią stosuje się:
- farmakologię (leczenie komponentu psychiatrycznego tej dolegliwości),
- terapię behawioralną,
- ćwiczenia odwracające nawyki,
- udział w grupach wsparcia.
Problemy skórne niejednokrotnie wynikają ze stanu psychicznego – nie zawsze u ich podłoża musi leżeć choroba, czasem wystarczy silny stres czy lęk. W przypadku dermatillomanii lęk, stres, a nawet nuda są czynnikami wyzwalającymi skubanie skóry. Aby mieć pewność co do diagnozy i rozpocząć leczenie, które poprawi jakość życia, najlepiej jest zgłosić się do specjalisty: psychologa albo psychiatry.